Het akkoord dat de regels wil fixen — maar vergeet wie ze uitvoert

Vandaag publiceerden D66 en CDA hun gezamenlijke akkoord. Zeventien pagina's. Honderdduizend woningen per jaar als belofte. Ik las het met de blik van iemand die dagelijks in vastgelopen projecten zit.

Mijn conclusie: dit akkoord bevat maatregelen die ertoe doen. Het raakt aan echte blokkades. En het negeert de grootste vertrager van allemaal.

Laat me beide kanten belichten.

Wat werkt: procedures die jaren schelen

Van drie rechtsgangen naar één. Nu doorloopt een bouwproject bezwaar, beroep én hoger beroep. Drie rondes. Twee tot vier jaar. Het akkoord schrapt de bezwaarfase en introduceert vaste uitspraaktermijnen. Wie een project stillegt via een voorlopige voorziening, betaalt voortaan een vergoeding.

Dit raakt een werkelijk probleem. Strategisch procederen kost bezwaarmakers nu niets. Ontwikkelaars betalen de rekening. Die prikkel verdwijnt.

Typegoedkeuring voor prefab. Een fabriekswoning die in Groningen mag, mag straks ook in Maastricht. Eén keer goedgekeurd, overal plaatsbaar. Het Rijk verbiedt gemeenten om bovenwettelijke eisen te stellen.

Dit doorbreekt het patroon waarin 342 gemeenten 342 eisenpakketten hanteren. Fabrikanten kunnen eindelijk opschalen.

Stikstof via doelvoorschriften. De Kritische Depositie Waarde verdwijnt. Elke boer krijgt een emissieplafond en bepaalt zelf hoe daaronder te blijven. Bij voldoende reductie wordt salderen weer mogelijk.

Dit is de meest ingrijpende wijziging. Doelvoorschriften maken stikstofruimte verhandelbaar. De bouwsector kan emissieruimte overnemen van stoppende agrariërs. Als dit standhoudt bij de Raad van State, opent het de deur voor duizenden vergunningen.

Wat ontbreekt: de mensen die het moeten doen

Het akkoord behandelt woningbouw als een regelprobleem. Fix de regels en de woningen komen. Ik geloof daar niet meer in.

Gemeenten hebben geen capaciteit. Dertig tot veertig procent van de functies bij vergunningverlening staat open. Het akkoord wil "afspraken maken" over opschaling. Geen budget. Geen wervingsplan. Geen detacheringspools tussen gemeenten.

Je kunt procedures vereenvoudigen tot één A4. Als niemand dat A4 behandelt, verandert er niets.

Parallelle procedures zijn geen prioriteit. Bestemmingsplan, MER en vergunning gelijktijdig behandelen scheelt 24 tot 30 maanden per project. Het akkoord noemt dit één keer. Geen maatregel.

Provincies behouden hun vetorecht. Zuid-Holland en Noord-Holland blokkeerden de afgelopen jaren meerdere uitleglocaties. Het akkoord vraagt provincies om natuurregels te uniformeren. Hun bevoegdheid om bouwplannen te weigeren blijft onaangeroerd.

Financiering zonder bedragen. Twee derde betaalbare woningen bouwen kost 30.000 tot 50.000 euro subsidie per woning. Het akkoord zet de woningbouwimpuls voort. Hoeveel? Geen idee.

De vertrager die niet in wetboeken staat

Ik werk met negen ankers en negen vliegwielen in gebiedsontwikkeling. De ankers vertragen: wantrouwen, versplinterde verantwoordelijkheid, angst voor fouten, onduidelijke beslislijnen. De vliegwielen versnellen: gedeeld eigenaarschap, mandaat, psychologische veiligheid.

Dit akkoord richt zich op formele ankers. Regels. Procedures. Wetten.

De organisatorische ankers blijven liggen.

Gebiedsontwikkeling is geen machine die je repareert door onderdelen te vervangen. Het is een ambacht van samenwerking. Een project vereist dat tientallen partijen samen iets maken dat nog niet bestaat. Dat vraagt vertrouwen. Mandaat. De bereidheid om een lastig gesprek te voeren.

De projecten die ik zie vlottrekken, lukken zelden door een wetswijziging. Ze lukken omdat een wethouder zijn nek uitstak. Omdat een projectleider doorpakte toen het spannend werd. Omdat partijen die elkaar wantrouwden gingen luisteren.

Wat levert dit op?

De procedurele maatregelen kunnen tien tot vijftien procent versnelling opleveren. Niet verwaarloosbaar.

Voor honderdduizend woningen per jaar is het onvoldoende.

De ontbrekende schakels: gemeentelijke uitvoeringskracht, parallelle procedures, provinciale medewerking, echte financiering.

En de schakel die geen akkoord kan leveren: het vermogen van teams om onder druk te blijven functioneren.

Dat bouwen we niet in Den Haag. Dat bouwen we in projectkamers. Vergadering voor vergadering. Besluit voor besluit.

Waar loopt jouw project op vast — op regels of op samenwerking?

Herken je dit? Mail me op wessel@tiessens.com. Ik lees alles.